Religie - deel 1.

Het is al heel lang geleden dat religie haar laatste verstandige, nobele of inspirerende woorden heeft uitgesproken, tenzij ze zijn gemuteerd in een bewonderenswaardige maar wazige vorm van humanisme. Zoals dat van Dietrich Bonhoeffer, een dappere Lutherse pastoor die door de nazi’s werd opgehangen omdat hij weigerde met hen samen te werken. Er zullen geen klassieke profeten of wijsgeren meer komen, en daarom is de godsvrucht van vandaag altijd een geechode herhaling van de godsvrucht van gisteren, en soms voorzien van zoveel toeters en bellen dat het lawaai lijkt te moeten verhullen hoe verschrikkelijk weinig ermee wordt gezegd. Echte religie is het gejammer van de verdrukte creatuur, het sentiment van een harteloze wereld, zoals zij het vernuft is van een vernuftloze toestand. Zij is het opium van het volk.

Als iemand in een grot woont en beweert dat hij visioenen heeft gezien en profetische dromen heeft gehad, laten we hem met rust tot dat blijkt dat hij zeer realistische plannen smeedt om het genoegen van de zelfmoordaanslag te gaan proeven. Als iemand verkondigt de Gezalfde des Heren te zijn, behalve grote voorraden frisdrank ook een flink arsenaal wapens aanlegt en zich ook nog eens te goed doet aan de vrouwen en dochters van zijn volgelingen, laten we het niet bij een sceptisch optrekken van de wenkbrauw (hoop ik). Maar als deze zaken onder de bescherming van een gevestigde religie worden gepredikt,worden we geacht ze kritiekloos te accepteren. Om een veelzeggend voorbeeld te noemen: de drie grote monotheïsten eren Abraham omdat hij naar een stemmetje luisterde en zijn zoon Isaak meenam voor een lange, krankzinnige, droefgeestige wandeling. En dan wordt de gril waardoor zijn moorddadige hand op het allerlaatst wordt tegengehouden, nog als goddelijke genade afgeschilderd ook. “We offeren ons intellect aan God” - Ignatius Loyola.

Zoals ik al eerder heb aangegeven ben ik niet tegen geloof. Geloof is iets individueels, iets dat je niet hoeft te delen met anderen. Religieus geloof is, juist omdat we nog steeds evoluerend wezens zijn (letterlijk en figuurlijk), niet uit te wissen. Het zal nooit uitsterven, in ieder geval niet voordat we onze angst voor de dood, de duisternis, het onbekende en elkaar hebben overwonnen. Daarom zou ik het, zelfs als ik dacht dat ik dat zou kunnen niet verbieden. Genereus van mij als atheïst? Maar zouden gelovigen net zo toegeeflijk zijn? Ik stel die vraag omdat ik echt, serieus verschil van mijn religieuze vrienden, en mijn echte, serieuze vrienden zijn eerlijk genoeg om dat toe te geven. Ik zal met alle plezier naar de doping van hun kinderen gaan, hun gotische kathedralen bewonderen (graag zelfs),’respecteren’ dat de koran, in het Arabisch, is gedicteerd aan een ongeletterde profeet, of zelfs belangstelling hebben voor de vertroosting van Wicca, het hindoeïsme en het jainisme. Dat zal ik blijven doen. Maar ik stel wel de beleefde, wederkerige voorwaarde dat zij mij, op hun beurt, met rust laten. En daartoe is religie niet in staat. Terwijl ik deze woorden typ, maken gelovigen ieder op hun eigen manier, plannen om jullie en mij op welke manier dan ook te overtuigen van hun gelijk.

Maar feit blijft dat dit soort discussies een geweldige toevoeging zijn op het leven. En ik vind het ook niet erg te bedenken dat sommige contradicties contradictoir blijven, dat de menselijke cerebrale cortex sommige problemen niet kan oplossen en sommige dingen het begrip (waarschijnlijk) voor altijd te boven gaan. Of we nou ontdekken dat God bestaat of juist niet, de ene ontdekking zou net zo verbijsterend en onbevattelijk zijn als de andere. En ik mag dan genoeg mensen hebben ontmoet die wijzer en intelligenter zijn dan ik, ik ken niemand die zo wijs of intelligent is dat hij kan beweren het daar niet mee eens te zijn.